Bregenz

Na twee dagen flink doorlopen ben ik vanmiddag in Bregenz aangekomen. Mijn kilometerteller begint al flink op te lopen en staat nu op 695. Dat zal in de Alpen wel niet meer zo snel gaan. Als ik het plaatje hiernaast zo bekijk lijkt het erop dat ik gerekend vanaf Luxemburg op een derde zit, maar zoals gezegd in de Alpen gaat het niet zo snel. Mijn conditie en moraal zijn nog steeds uitstekend niet in de laatste plaats door de vele support die ik krijg vanuit Nederland via emails en ook het commentaar op de website vind ik leuk. Ga daar vooral mee door! Laat weten wat je ervan vindt en als je vragen hebt: schroom niet. Ik beantwoord ze graag.

Grensovergangen
Deze twee dagen heb ik ook twee grensovergangen overschreden. Van beiden heb ik een plaatje gemaakt.

Duitsland - Zwitserland.
Deze grensovergang was officieel pas open om 8:00 uur, dus was ik gisteren om kwart over acht ter plekke. Niemand te bekennen (het was wel heel mistig die morgen zoals je ziet). Er stond wel dat de weg was afgesloten voor voetgangers. Ik ben maar gewoon doorlopen ....

Zwiterland - Oostenijk
Tussen Rheineck en Gaißau, direct na het passeren van de Rijn ligt deze grensovergang, die ik vanmiddag om 12.00 uur passeerde. Deze was (zoals je ziet) wel bemand, maar de douanier keurde mij nauwelijks een oog waardig. Hij was drukker met het controleren van auto´s en inzittenden. Blijkbaar vertrouwt hij me wel en heeft hij geen vooroordelen tegen Nederlanders (zie hierna).

Zwitserland
Zwitserland neemt toch een uitzonderingsposistie in in Europa, omdat het geen lid is van de EU. Een van de bijzondere dingen die me opviel was dat rare taaltje dat in deze regio wordt gsproken: "Schwietzer Deutsch" noemen ze het zelf. Er valt niet direct veel aan vast te knopen, maar als je zelf Duits tegen ze spreekt kunnen ze het verstaan. Alleen niet iedereen kan Duits terugpraten. Met name de oudere garde heeft moeite met Duits speken.
Tijdens mijn tocht langs het Bodenmeer viel me ook op dat de Zwitsers (in ieder geval in het Kanton Thurgau) een opvallende aanpak hebben bij het aanvragen van een bouwvergunning. Als je op de foto hiernaast goed kijkt (of je opent hem uitvergroot in een apart venster), zie je allemaal bonenstaken vanonder wit en vanboven rood geverfd. Deze staken geven de contouren aan van het pand dat ze willen gaan bouwen. Hiermee wordt voor iedereen duidelijk dat er een bouwvergunning is aangevraagd en wat de impact van deze aanvraag op de omgeving is.
Vergelijkbare stukken hout zag ik ook bij een nog te bouwen dakkapel. Dit snapt iedereen veel sneller dan een papieren aanvraag in drievoud.

Oostenrijk
Oostenrijk is voor mij een totaal onbekend land. Ik ben er in heel mijn leven twee keer geweest op doorreis van en naar Italië. Ik heb ook het nodige aan vooroordelen t.o.v. Oostenrijk. Per slot van rekening was Hitler van geboorte een Oostenrijker, is Jörg Haider een Oostenrijker en is Arnold Schwarzenegger een Oostenrijker. Als klap op de vuurpijl moesten wij afgelopen voorjaar op terugreis vanuit de Piemonte omrijden omdat de Gotthart was afgeloten (gevaar voor vallend gesteente). Wij zijn toen 10 km zonder vignet over een Oostenrijkse snelweg gereden en dat kostte ons een boete van € 120. Kortom mijn vooroordelen zijn de afgelopen jaren behoorlijk gegroeid. Ik ben benieuwd of het contact de komende week met andere Oostenrijkers mijn vooroordelen kan wegnemen. Ik zal jullie het laten weten.

Konstanz

Gisteren ben ik na een flinke tippel van ruim 46 km (redelijk vlak) aangekomen in Konstanz. Het was mooi zonning, maar ook wel warm weer (tegen de 30°C). Ik heb onderweg 3 liter water gedronken en ook weer grotendeels "uitgewasemd", dus een lekkere douche was heel welkom als afsluiting. Langzamerhand begin ik in een goede loopconditie te komen. De rugzak voel ik niet meer. Mijn voeten (nog steeds zonder blaren!) zijn aan het lopen gewend en mijn beenspieren zijn inmiddels ook aardig getraind. Ik ben dus (zeker na gisteren) klaar voor de Alpen, maar daar mag ik vier wandeldagen op wachten. Maandag 11 september (??) a.s. "geht es los".
Ik heb de voorgaande weblogs (Blumberg en Singen) nog aangevuld met een paar foto´s. Ik hoop dat ze ondersteunen wat ik heb beweerd.


Konstanz
Konstanz ken ik eigenlijk alleen van vroeger toen ik klein was. ´s Morgens vroeg wilde mijn vader - als rechtgeaarde boer - iedere morgen de weerberichten niet missen. Die berichten werden voorafgegaan door de "waterhoogten". En die begonnen altijd met Konstanz en dat klonk dan als "Konstanz 3m 55 plus 1". Ik wist dus wel dat Konstanz iets met water en scheepvaart te maken had.
Konstanz is net als Freiburg een mooie, oude, bruisende universiteitsstad. Ook hier zijn resten van de Romeinen gevonden (ook nog steeds te bekijken). De ligging aan het Bodenmeer (hier zeggen ze Bodensee) is heel mooi. Ik had vroeger - dacht ik - op de lagere school geleerd dat de Rijn bij Schaffhaussen begint (bij die watervallen ongeveer 40 km van hier). Maar toen ik Konstanz naderde zag ik dit verkeersbord (het noorden is onderaan). Dit bord geeft duidelijk aan de Rhein begint bij de brug van het noordelijke deel naar het oude stadscentrum. Een gesprek vanmorgen bij het ontbijt met een paar Oosterrijkers maakte mij nog wijzer. De Rijn begint ergens diep in de Alpen in Zwisterland en is dan ook nog lange tijd grensrievier tussen Zwiterserland en Oostenrijk/Lichtenstein en mondt dan uit in het Bodenmeer, waarna hij hier de draad weer oppakt. Zo helpt zo´n reis ook nog je aardrijkskunde kennis te verfrissen.
Vanmiddag heb ik de Münsterbasiliek bezocht: zeer oud (vanaf 900 na Christus) met o.a. mooie oude fresco´s, beelden en oude middleeuwse graftombes op een plek die al door de Romeinen werd bewoond.

Bewijs
Toen ik tegen mijn hardloopmaten vertelde dat ik deze voetreis ging maken geloofden ze me niet. Ze dachten dat ik drie maanden "vakantie" nam en ondertussen als een flierefluiter mijn tijd zou doorbrengen. Hoe ze op dat idee kwamen kan ik me ook niet voorstellen. Of geldt hier het spreekwoord "zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten". Mijn enige wekelijkse uitspatting bestaat eruit dat ik - samen met hen - na het hardlopen twee flesjes Lingen-bier (2,5%) soldaat maak. Alleen als de Linge-voorraad van Ciko (onze atletiekvereniging) het toelaat zijn het er wel eens drie. Ze eisten van mij regelmatig bewijs dat ik deze reis ook daadwerkelijk aan het maken ben. Ik was niet van plan om in iedere weblog op deze eis in te gaan, maar voor deze keer maak ik een uitzondering. Ik heb me vanmorgen door twee behulpzame dames laten fotograferen bij "het beeld" van Konstanz: de mooie IMPERIA, bij de ingang van de haven met een exemplaar van de lokale krant van vandaag en in mijn rustdagtenu. Ik hoop dat hiermee voor hun het wettig en overtuigend bewijs is geleverd van deze reis.

Goethe
Een reis door het zuiden van Duitsland is ook een kennismaking met Goethe. In Freiburg zag ik in een etalage de volgende toepasselijke spreuk van Goethe hangen:

"Mann kan ein Ort nur wirklich kennen, wenn mann da zu Fuß gegangen ist"

Ik heb veel gebouwen gezien met het opschrift: hier heeft Goethe geslapen/gewoond/gegeten enz.

Zo trof ik onderweg de nevenstaande steen aan: met het volgende opschrift (je kunt ook inzoomen):

Da Liegt der Fels, man muß ihn liegen lassen,
Zuschanden habben wir uns schon gedacht

Goethe in Faust II

Goethe sah und beschrieb hier auf seiner Reise am 18.09.1797 die Alpinen Geschiebe der Würm-end-Moräne des Rheingletschers.
Mittagsrast hatte Goethe in Engen gemacht er schrieb über diese Stadt: "Von Morgen her gesehen gibt Engen ein artig topografisch bild. Wie es unter dem bedeutenden Berg auf einem Hügel sich ins Tal verliert"

Voor de duidelijkheid: ook Engen was een van mijn etappeplaatsen.

Singen

Vulkanen
Vanmiddag aangekomen in Singen, na een mooie wandeling over en tussen de vulkanen van de Hegau. Ik heb vandaag wel een beetje gesmokkeld. Ik heb er van de vier maar 2 beklommen. Iedere vulkaan is 300 m klimmen en afdalen. Hoewel ze wel allemaal verschillend zijn lijken ze wel allemaal op elkaar: mooie uitzichten boven op de top, er staat overal een ruïne van een oud kasteel uit de middeleeuwen, het zijn stijle hellingen (vaak meer dan 20%) om er te komen en ervan af te komen.


Umweltschutz (milieubescherming)
Een van de dingen die me hier in Duitsland opvalt is de grote aandacht voor het milieu. Dat is wel een heel groot verschil met Frankrijk, maar ook wij Nederlanders kunnen wat dat betreft wel wat van onze Oosterburen leren. Heel veel huizen zijn voorzien van een zonne-energie installatie zowel voor het maken van warmte als voor het opwekken van elektriciteit. Ik ben er nog niet achter of dit ook door overheidssubsidie wordt gestimuleerd, maar die Duitsers doen het toch maar. In Nederland zijn het nog uitzonderingen die zoiets doen.
Op een aantal - meestal hoog gelegen plaatsen - staan moderne windmolens met een vermogens van 1 MW of meer. Ik weet dat het toepassen van windenergie in Nederland sterk wordt tegengehouden door de bestemmingsplannen, maar hier hebben ze volgens mij een beter evenwicht gevonden tussen het milieuvoordeel van windenergie en de horizonvervuiling die dat oplevert. Van geluidhinder of (trek)vogelvernietiging door de molens heb ik hier niets gemerkt.
Ook de gescheiden inzameling van afval is hier heel ver doorgevoerd en in stadcentra tref je geen kauwgum op straat aan.

Geologie
Zo´n voetreis is ook een heel mooie reis door de geschiedenis van onze aardbol. In iedere regio tref je een andere grondsoort aan en die vertelt iets over de geschiedenis van dat stukje aarde.
In Lotharingen was het vooral vette klei, die - zeker na regenbuien - flink aan je schoenen bleef plakken.
In de Vogezen zag je veel rotsblokken van mooie rode zandsteen. In die zandsteen zaten dan vaak weer kiezelstenen. Ik ben geen fysisch geoloog (daarvoor moet je bij Michiel zijn) maar blijkbaar is deze zandsteen in twee fasen ontstaan. Deze relatief zachte steen is veel gebruikt bij de bouw van (oude) huizen, kerken enz. Door die rode kleur zijn dat heel mooie gebouwen (bijv. het klooster van Mont St. Odile).
Het Rijndal bestaat (hoe kan het ook anders) uit rivierklei.
In het eerste deel van het Zwarte Woud kom je vergelijkbaar gesteente tegen als in de Vogezen (zandsteen) maar dan minder mooi gekleurd en graniet. Verderop wordt het een kalkgesteente (samengedrukte schelpen ?) .
In de Hegau hebben vulkanen (10 miljoen jaar geleden) in combinatie met de Iaatste ijstijden het landschap bepaald. Dat levert op de hellingen zand met basaltachtige stenen op. Op het vlakke zijn het meer zand en stenen die zijn achtergelaten door de gletsjers die hier vanaf de Alpen het landschap vulden.
Ik zou van al die stenen heel graag een mooi exemplaar mee willen nemen voor de stenenverzameling van Mieke in onze tuin, maar helaas is de ruimte (en het gewicht) in mijn rugzak beperkt.

Engen

Vanmiddag ben ik in Engen aangekomen. Dat is 560 km voorbij Thionville. Vanaf Freiburg de vierde etappeplaats (van de 7) van de Schwarzwald Quer. Het gaat nog steeds erg voorspoedig. Het tempo is iets gezakt (tussen 25 en 30 km per dag), maar dat komt vooral omdat er dagelijks nogal wat hoogteverschillen moeten worden overwonnen. Vanaf Freiburg heb ik hier prima wandelweer: droog, vaak een zonnetje en temperaturen overdag tussen 20 en 25°C. Bovendien moet er ook slaapgelegenheid zijn. Als je dan iets hebt gevonden is het risiko van 5 km verder lopen en voor een gesloten deur staan toch te groot.

Hartelijk
De mensen hier zijn (net als in Frankrijk) heel hartelijk. Iedereen groet je (daar valt nog een verhaal op zichzelf over te vertellen, hoe mensen in verschillende regio´s groeten, komt misschien nog). Als er even tijd is willen ze weten waar je vandaan komt, waar de reis naar toegaat enz. Als ze dan uiteindelijk horen dat ik naar Rome ga, beginnen ze te vragen: hoe lang, wat is de route enz.
Als je in een hotel of Gastzimmer vraagt of er een wasserij in de buurt is dan bieden ze spontaan aan om mijn kleren te wassen. Zo heb ik ook al twee keer (gratis) gebruik van internet mogen maken (zoals nu) via de PC van het hotel. De meeste hotels hebben geen internet point voor gasten.

Zwarte woud
Het Zwarte Woud is een erg mooie streek en valt in drie stukken in te delen:

• Hoch Schwarzwald, vanaf Freiburg tot Achdorf
• Hegau, een relatief vlak deel met daarin 7 kegels van oude gedoofde vulkanen, vanaf Achdorf tot Singen
• Regio Bodensee, vanaf Singen tot Konstanz

Ik zit nu midden in Hegau. Het eerste stuk gaat tot 1200 m hoogte. Daar heb ik op een top reeds een vooruitblik gehad op wat me wachten staat: de Alpen. Het leek net of ik weer met Mieke dit voorjaar in de Piemonte was, ook daar hadden we - bij helder weer - uitzicht op de Alpentoppen.
Gisteren en eergisteren heb ik het grootste deel van de dag gelopen door de Wutachschlucht. Dat is een ravijn (schlucht) uitgesleten door de rivier Wutach (=woedend aqua). Het is de Ardeche in het klein, maar minstens net zo mooi en zonder kano´s.

Foto´s van de Wutachschlucht

Aan de stamtafel in Hinterzarten
Ik kwam in Hinterzarten - puur bij toeval - terecht in een Italiaans restaurantje van Franco uit Calabrië. Daar kwamen ook een aantal "locals" hun pizza eten en die kwamen net als ik terecht aan de stamtafel. Dat gezelschap bestond o.a. uit een Nederlander die op kostschool had gezeten bij de Jezuïten in Oudenbosch. Daar stak ik met een jaartje bij de broeders in Huibergen natuurlijk maar mager bij af. Hij heeft daar een reisbureau dat cruises organiseert op de Rijn. Verder zat daar ook een "schwaab" uit Beieren, die een aantal uitspraken had die ik jullie niet wil onthouden:

Do wo man lebt muss man das Wasser drinken und die Kartoffeln essen

Dumm geboren worden ist kein Schande aber dumm sterben ist furchtbar (=angstaanjagend)

Zoals jullie zullen begrijpen het was een erg gezellige avond. Voor de duidelijkheid dat maak je maar af en toe mee dat het zo loopt.

Vragen van Arie

Arie had in zijn reactie nog een paar vragen, waar ik graag antwoord op wil geven.

De route van Freiburg naar Hinterzarten ging over gemakkelijke terrein (wel een groot hoogteverschil) en die heb ik gelopen in 6,5 uur (netto looptijd). Ik ben 8 uur onderweg geweest, dus flinke pauzes onderweg om te eten en te rusten.

Meestal kom ik wel een aantal dorpjes tegen voor een kop koffie of ´s middags een kop soep. Ik probeer altijd ´s morgen eet- en drinkvoorraad voor onderweg mee te nemen. Ik probeer voor 8 uur onderweg te zijn, maar dat wil niet altijd lukken als het hotel laat is met het ontbijt.

Over het algemeen kom ik nog weinig lopers tegen. In de Wutanschluch was het (zaterdag) wel druk. Ik heb ook verhalen gehoord dat het op E5 door de Alpen erg druk kan zijn. Termen als "filelopen in ganzepas" werden daarbij gebruikt. Dat vind ik geen prettig vooruitzicht. Ik ga het vanzelf meemaken en me er voorlopig niet druk over maken. De lopers die je tegenkomt zijn erg geïnteresseerd. Overigens zijn die lopers sowieso wel een erg sociaal volkje (zoals jij weet).